హాస్పిటల్ లేదా డాక్టర్ల నిర్లక్ష్యం వల్ల పేషెంట్ చనిపోతే చట్టం ఏం చెబుతోంది? బాధితులు ఏం చేయాలి?


 

​మనం ప్రాణాలు కాపాడతారని నమ్మి డాక్టర్ల దగ్గరికి వెళ్తాం. కానీ కొన్నిసార్లు హాస్పిటల్ యాజమాన్యం లేదా డాక్టర్ల తీవ్ర నిర్లక్ష్యం (Medical Negligence), తప్పుడు ట్రీట్‌మెంట్ వల్ల పేషెంట్లు ప్రాణాలు కోల్పోవడం లేదా శాశ్వత వికలాంగులుగా మారడం మనం చూస్తూనే ఉంటాం. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో బాధితులకు చట్టం ఎలాంటి రక్షణ కల్పిస్తోంది? చట్టపరంగా ఎలా ముందుకు వెళ్లాలో ఈ ఆర్టికల్‌లో వివరంగా తెలుసుకుందాం.

​మెడికల్ నిర్లక్ష్యం (Medical Negligence) అంటే ఏమిటి?

​ఒక డాక్టర్ తన వద్దకు వచ్చిన పేషెంట్‌కు అందించాల్సిన కనీస జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోవడం, అర్హత లేకపోయినా ట్రీట్‌మెంట్ చేయడం, తప్పుడు మందులు ఇవ్వడం, లేదా ఆపరేషన్ సమయంలో సర్జికల్ వస్తువులను కడుపులోనే మర్చిపోవడం వంటి వాటిని చట్టప్రకారం "మెడికల్ నెగ్లిజెన్స్" గా పరిగణిస్తారు.

​చట్టం ఏం చెబుతోంది? (Legal Rights & Sections)

​భారతీయ చట్టాల ప్రకారం హాస్పిటల్ నిర్లక్ష్యంపై బాధితులు మూడు రకాలుగా పోరాడవచ్చు:

​1. క్రిమినల్ చర్యలు (Criminal Case):

​డాక్టర్ల తీవ్ర నిర్లక్ష్యం వల్ల పేషెంట్ చనిపోతే, సదరు డాక్టర్ లేదా హాస్పిటల్ పై పోలీస్ స్టేషన్‌లో క్రిమినల్ కేస్ పెట్టవచ్చు.

  • ​BNS Section 106 (గతంలో IPC 304A): నిర్లక్ష్యం కారణంగా మరణానికి కారణమవ్వడం (Causing death by negligence) కింద కేసు నమోదు చేస్తారు. ఇందులో నేరం నిరూపితమైతే డాక్టర్‌కు జైలు శిక్ష మరియు భారీ జరిమానా పడే అవకాశం ఉంది.

​2. నష్టపరిహారం (Consumer Court):

​భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం (Supreme Court) తీర్పు ప్రకారం, ఫీజు తీసుకుని వైద్యం చేసే ప్రతి హాస్పిటల్/డాక్టర్ వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం (Consumer Protection Act) పరిధిలోకి వస్తారు.

  • ​వైద్యుల తప్పు వల్ల నష్టం జరిగితే బాధితులు లేదా వారి కుటుంబ సభ్యులు డిస్ట్రిక్ట్, స్టేట్ లేదా నేషనల్ కన్స్యూమర్ ఫోరమ్‌ను ఆశ్రయించి లక్షల నుండి కోట్ల రూపాయల వరకు నష్టపరిహారం (Compensation) క్లెయిమ్ చేయవచ్చు.

​3. లైసెన్స్ రద్దు (Medical Council):

​సంబంధిత రాష్ట్ర మెడికల్ కౌన్సిల్ (State Medical Council) లేదా నేషనల్ మెడికల్ కమిషన్ (NMC) కి లిఖితపూర్వకంగా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. విచారణలో డాక్టర్ తప్పు ఉందని తేలితే, వారి మెడికల్ లైసెన్స్‌ను తాత్కాలికంగా లేదా శాశ్వతంగా రద్దు చేస్తారు.

​ఇలాంటి అన్యాయం జరిగినప్పుడు బాధితులు చేయాల్సిన మొదటి పనులు (Step-by-Step Guide):

  • ​మెడికల్ రికార్డులు సేకరించడం: పేషెంట్ జాయిన్ అయినప్పటి నుండి ఇచ్చిన ప్రిస్క్రిప్షన్లు, ల్యాబ్ రిపోర్టులు, స్కానింగ్ రిపోర్టులు, డిశ్చార్జ్ సమ్మరీ లేదా డెత్ సర్టిఫికేట్ వంటి అన్ని ఒరిజినల్ పేపర్లను సురక్షితంగా దాచుకోవాలి. చట్టప్రకారం ఈ రికార్డులను బాధితులకు ఇవ్వడానికి హాస్పిటల్ నిరాకరించకూడదు.
  • ​పోస్టుమార్టం (Post-Mortem) డిమాండ్ చేయడం: ట్రీట్‌మెంట్ తప్పుగా జరిగి పేషెంట్ చనిపోయారని అనుమానం ఉంటే, ఖచ్చితంగా ప్రభుత్వ హాస్పిటల్‌లో పోస్టుమార్టం చేయించాలి. మరణానికి అసలు కారణం (Cause of Death) ఏంటనేది ఇందులో అధికారికంగా రికార్డ్ అవుతుంది. ఇది కోర్టులో అతిపెద్ద సాక్ష్యంగా మారుతుంది.
  • ​లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు: స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్‌లో హాస్పిటల్ మరియు సంబంధిత డాక్టర్ల పేర్లతో క్లియర్ గా ఏం జరిగిందో రాసి ఫిర్యాదు (FIR) చేయాలి.

​ముగింపు:

​వైద్యో నారాయణో హరిః అంటారు.. కానీ వైద్యమే వ్యాపారంగా మారి, నిర్లక్ష్యంతో ప్రాణాలు తీసే హక్కు ఎవరికీ లేదు. హాస్పిటల్స్ లో జరిగే ఇలాంటి అన్యాయాలపై చట్టపరమైన అవగాహన కలిగి ఉండటం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.

ముఖ్యమైన సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు (Landmark Judgments):

  1. ​ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్ వర్సెస్ వి.పి. శాంత (1995) [Indian Medical Association v. V.P. Shantha, (1995) 6 SCC 651]: ఈ చారిత్రాత్మక తీర్పులోనే సుప్రీంకోర్టు మొదటిసారిగా.. ఫీజు తీసుకుని వైద్య సేవలు అందించే డాక్టర్లు మరియు హాస్పిటల్స్ అన్నీ వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం (Consumer Protection Act) పరిధిలోకి వస్తాయని స్పష్టం చేసింది. బాధితులు కన్స్యూమర్ కోర్టు ద్వారా నష్టపరిహారం పొందే హక్కును ఈ తీర్పే కల్పించింది.
  2. ​జాకబ్ మాథ్యూ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ పంజాబ్ (2005) [Jacob Mathew v. State of Punjab, (2005) 6 SCC 1]: డాక్టర్లపై క్రిమినల్ కేసులు (BNS 106 / IPC 304A) పెట్టేటప్పుడు ఎలాంటి నిబంధనలు పాటించాలో సుప్రీంకోర్టు ఇందులో వివరించింది. కేవలం ఆరోపణలు రాగానే డాక్టర్‌ను అరెస్ట్ చేయకూడదని, ఒక ప్రభుత్వ మెడికల్ బోర్డ్ లేదా ఇండిపెండెంట్ డాక్టర్ల కమిటీ దర్యాప్తు చేసి "ఇది తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యమే" (Gross Negligence) అని ధృవీకరిస్తేనే క్రిమినల్ చర్యలు తీసుకోవాలని స్పష్టం చేసింది.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

సివిల్ మరియు క్రిమినల్ చట్టాలు అంటే ఏంటి? సామాన్యుడు తెలుసుకోవలసిన ప్రాథమిక విషయాలు! (భాగం - 1)

Image
  ​మన దేశంలో చట్టాలను ప్రధానంగా రెండు విభాగాలుగా వర్గీకరించవచ్చు. ఒకటి సివిల్ చట్టాలు (Civil Laws), రెండు క్రిమినల్ చట్టాలు (Criminal Laws). చాలా మందికి ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న తేడాలపై స్పష్టత ఉండదు. ఈ రోజు వాటి గురించి సులభంగా తెలుసుకుందాం. ​ 1. సివిల్ చట్టాలు (Civil Laws) అంటే ఏంటి? వ్యక్తుల మధ్య, సంస్థల మధ్య లేదా కుటుంబాల మధ్య వచ్చే వివాదాలను పరిష్కరించేవి సివిల్ చట్టాలు. ఇందులో శారీరక హింస లేదా సమాజానికి హాని కలిగించే నేరాలు ఉండవు. కేవలం హక్కులు, నష్టపరిహారం, మరియు ఒప్పందాలకు సంబంధించినవి మాత్రమే ఉంటాయి. ​ ముఖ్యమైన సివిల్ చట్టాల ఉదాహరణలు: ​ ఆస్తి చట్టాలు (Property Laws): భూమి కొనుగోళ్లు, రిజిస్ట్రేషన్లు, సరిహద్దు వివాదాలు, వారసత్వ ఆస్తి పంపకాలు. ​ ఫ్యామిలీ చట్టాలు (Family Laws): వివాహం, విడాకులు, పిల్లల దత్తత, భరణం (Maintenance) వంటివి. ​ కాంట్రాక్ట్ చట్టాలు (Contract Laws): వ్యాపార ఒప్పందాలు, అద్దె ఒప్పందాలు, ప్రామిసరీ నోట్లు, చెక్ బౌన్స్ వివాదాలు మొదలైనవి. ​ శిక్షలు ఎలా ఉంటాయి?: సివిల్ కేసులలో సాధారణంగా జైలు శిక్షలు ఉండవు. బాధితులకు నష్టపరిహారం ఇప్పించడం, లేదా కో...
Read more

పోక్సో (POCSO) చట్టం అంటే ఏంటి? పిల్లల రక్షణ కోసం తల్లిదండ్రులు తెలుసుకోవలసిన విషయాలు!

Image
  మన దేశంలో పిల్లల భద్రత మరియు రక్షణ కోసం రూపొందించబడిన అత్యంత కఠినమైన చట్టాలలో పోక్సో (POCSO Act - 2012) ఒకటి. 18 సంవత్సరాల లోపు వయసున్న బాలబాలికలపై జరిగే లైంగిక వేధింపులు, దాడుల నుండి వారిని రక్షించడానికి ఈ చట్టాన్ని ప్రత్యేకంగా తీసుకువచ్చారు. ఈ రోజు ఈ చట్టంలోని ముఖ్యాంశాలను సులభంగా అర్థం చేసుకుందాం. ​ 1. పోక్సో చట్టం ఎవరికి వర్తిస్తుంది? ఈ చట్టం ప్రకారం, 18 సంవత్సరాల లోపు ఉన్నవారందరూ 'పిల్లలు' (Children) గానే పరిగణించబడతారు. ఇందులో బాలబాలికలు అనే తేడా లేదు, ఇద్దరికీ సమానంగా వర్తిస్తుంది. ​ 2. ఈ చట్టంలో ఉన్న ముఖ్యమైన నిబంధనలు ఏంటి? ​ కఠినమైన శిక్షలు: ఈ చట్టం కింద నేరం రుజువైతే నేరం యొక్క తీవ్రతను బట్టి కనీసం 7 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష నుండి జీవిత ఖైదు, అలాగే కొన్ని సందర్భాల్లో ఉరిశిక్ష కూడా విధించే అవకాశం ఉంది. ​ ప్రత్యేక కోర్టులు: పోక్సో కేసులను త్వరగా విచారించడానికి ప్రతి జిల్లాలో ప్రత్యేక కోర్టులు (Special Courts) ఉంటాయి. ​ పిల్లల గుర్తింపు గోప్యత: బాధితులైన పిల్లల పేరు, ఫోటో లేదా వారి కుటుంబ వివరాలను మీడియాలో గానీ, బయట గానీ ఎక్కడా బయటపెట్టకూడదు. ఇది చట్టరీత్యా నేరం...
Read more

IVF, IUI, మరియు సరోగసీ (Surrogacy): వీటిని నమ్మవచ్చా? లాభనష్టాలు ఏంటి? చట్టప్రకారం ఎలా ముందుకు వెళ్లాలి?

Image
  సంతానలేమి సమస్యతో బాధపడుతున్న దంపతులకు ఆధునిక వైద్య విజ్ఞానం అందించిన అద్భుత వరాలు IUI, IVF మరియు సరోగసీ. అయితే వీటిపై సమాజంలో ఎన్నో అపోహలు, భయాలు ఉన్నాయి. ఏ పద్ధతి ఎలా పనిచేస్తుంది? ఒకవేళ ప్రెగ్నెన్సీ ఫెయిల్ అయితే పరిస్థితి ఏంటి? భారతదేశంలో సరోగసీ (సరుకు తల్లి) కి ఉన్న కఠినమైన లీగల్ రూల్స్ ఏంటో ఈ ఆర్టికల్‌లో పిన్-టు-పిన్ తెలుసుకుందాం. 1. IUI, IVF, మరియు సరోగసీ అంటే ఏంటి? (వైద్యపరమైన వ్యత్యాసాలు): IUI (Intrauterine Insemination): ఇది చాలా సులువైన, ఖర్చు తక్కువతో కూడిన ప్రాథమిక పద్ధతి. ల్యాబ్‌లో శుద్ధి చేసిన భర్త యొక్క ఆరోగ్యకరమైన కణాలను నేరుగా భార్య గర్భాశయంలోకి ఇంజెక్ట్ చేస్తారు. IVF (In Vitro Fertilization - టెస్ట్ ట్యూబ్ బేబీ): భార్య అండాలను, భర్త కణాలను ల్యాబ్‌లో కలిపి పిండం (Embryo) తయారు చేస్తారు. ఆ పిండాన్ని భార్య గర్భాశయంలో ప్రవేశపెడతారు. సరోగసీ (Surrogacy - గర్భం అద్దెకు ఇవ్వడం): భార్యకు గర్భాశయ సమస్యలు ఉండి, ఆమె బిడ్డను మోయలేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు.. IVF పద్ధతిలో దంపతుల కణాలతో తయారు చేసిన పిండాన్ని వేరొక మహిళ (సరుకు తల్లి/Surrogate Mother) గర్భంలో ప్రవేశపెట్టి బిడ్డను...
Read more