జప్తు చేసిన ఆస్తుల స్వాధీనం: అవినీతి కేసులో నేరం రుజువైతే సీజ్ చేసిన బంగారం, నగదు మరియు భూములను ప్రభుత్వం ఏం చేస్తుంది?(part-2)

 ప్రభుత్వ అధికారులు లంచం కేసుల్లో లేదా ఆదాయానికి మించిన ఆస్తుల (Disproportionate Assets) కేసుల్లో దొరికినప్పుడు ఏసీబీ అధికారులు వారి ఇళ్ల నుండి కిలోల కొద్దీ బంగారం, కోట్ల రూపాయల నగదు, ప్రాపర్టీ డాక్యుమెంట్లను స్వాధీనం చేసుకుంటారు. కేసు విచారణలో ఉండగా ఇవన్నీ కోర్టు ఆధీనంలో (Property Room/Malkhana) భద్రంగా ఉంటాయి. అయితే, కోర్టులో సదరు అధికారి అవినీతిపరుడే అని నేరం రుజువైతే... ఆ జప్తు చేసిన ఆస్తులు ఏమవుతాయో ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలుసుకుందాం.

1. కోర్టులో నేరం రుజువైతే ఆస్తుల పరిస్థితి ఏంటి? (Confiscation Order):

ట్రయల్ కోర్టులో విచారణ పూర్తయి, నిందితుడికి జైలు శిక్ష పడటంతో పాటు... సదరు ఆస్తులన్నీ అవినీతి సొమ్ముతోనే సంపాదించారని జడ్జి గారు నిర్ధారిస్తే, కోర్టు "ఆస్తుల కాన్ఫిస్కేషన్ ఆర్డర్" (Confiscation/Forfeiture Order) ఇస్తుంది. అంటే ఆ ఆస్తులపై నిందితుడికి లేదా అతని కుటుంబానికి ఎలాంటి హక్కులు ఉండవు, అవి పూర్తిగా ప్రభుత్వ పరమవవుతాయి.

ఎ) జప్తు చేసిన నగదు (Seized Cash):

• దాడి జరిగినప్పుడు దొరికిన లంచం డబ్బులు మరియు ఇళ్లల్లో దొరికిన అక్రమ నగదును కోర్టు ఆదేశాల ప్రకారం నేరుగా ప్రభుత్వ ఖజానాకు (Government Treasury/State Exchequer) జమ చేస్తారు. ఆ డబ్బు అధికారికంగా ప్రభుత్వ ఆదాయంగా మారిపోతుంది.

బి) స్వాధీనం చేసుకున్న బంగారం, వెండి (Seized Gold & Silver):

• ఇళ్లల్లో లేదా బ్యాంక్ లాకర్లలో దొరికిన బంగారు నగలు, బిస్కెట్లు, వెండి వస్తువులను ప్రభుత్వం తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంటుంది.

• అనంతరం, కోర్టు పర్యవేక్షణలో ప్రభుత్వ విలువ కట్టే అధికారి (Authorized Valuer) ద్వారా వాటికి మార్కెట్ రేటు ప్రకారం విలువ కడతారు.

• ఆ తర్వాత వాటిని బహిరంగ వేలం (Public Auction) వేస్తారు. ఆ వేలం ద్వారా వచ్చిన డబ్బును కూడా మళ్లీ ప్రభుత్వ ఖజానాకే (Treasury) జమ చేస్తారు.

సి) ఇళ్లు, భూములు, వాహనాలు (Real Estate & Vehicles):

• అవినీతి సొమ్ముతో కొన్న ప్లాట్లు, అపార్ట్‌మెంట్లు, వ్యవసాయ భూములు మరియు లగ్జరీ కార్లను కూడా ప్రభుత్వం జప్తు చేస్తుంది.

• వాహనాలను బహిరంగ వేలం వేసి నగదుగా మారుస్తారు.

• భవనాలు లేదా కార్యాలయాలు ఉంటే, వాటిని ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుని, ఏదైనా ప్రభుత్వ శాఖకు (ఉదాహరణకు: ప్రభుత్వ ఆఫీసులుగా, హాస్పిటల్స్ లేదా స్కూల్స్‌గా) వాడుకునేలా మారుస్తుంది. లేదా వాటిని కూడా వేలం వేస్తుంది.

2. ఒకవేళ లంచం డబ్బులు ప్రైవేట్ వ్యక్తివి అయితే? (Return of Bribe Money):

ఇక్కడ ఒక చిన్న లీగల్ పాయింట్ ఉంది ఉమాశంకర్ గారు.

• ఏసీబీ ట్రాప్ (Trap) సమయంలో ప్రభుత్వ అధికారికి ఇచ్చిన లంచం డబ్బులు (Trap Money) ఎవరైతే బాధితుడు ఫిర్యాదు చేశారో (Complainant) వారివి అయి ఉంటే.. కేసు ముగిసి నేరం రుజువైన తర్వాత, ఆ ట్రాప్ మనీని తిరిగి సదరు బాధితుడికి (Complainant) కోర్టు ఆర్డర్ ద్వారా అప్పగిస్తారు.

• కానీ, సోదాల్లో దొరికిన మిగతా అక్రమ సొమ్ము (ఆదాయానికి మించిన ఆస్తులు) మాత్రం బాధితుడికి ఇవ్వరు, అది పూర్తిగా ప్రభుత్వానికే వెళ్తుంది.

3. ఒకవేళ నిందితుడు నిర్దోషిగా తేలితే? (If Acquitted):

ఒకవేళ కోర్టులో సరైన సాక్ష్యాలు లేక లేదా ఏసీబీ అధికారులు కేసును నిరూపించలేక సదరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగి నిర్దోషిగా (Acquitted) తేలితే.. చట్టప్రకారం కోర్టు జప్తు చేసిన ప్రతి రూపాయిని, ప్రతి గ్రాము బంగారాన్ని, అన్ని ప్రాపర్టీ డాక్యుమెంట్లను తిరిగి సదరు ఉద్యోగికి సగౌరవంగా అప్పగించాల్సిందే.

ముగింపు:

అవినీతి నిరోధక చట్టం ప్రకారం.. తప్పుడు మార్గంలో సంపాదించిన సొమ్ము ఎప్పటికైనా బూడిదలో పోసిన పన్నీరే అవుతుంది. నేరం రుజువైతే ప్రాణాలు పణంగా పెట్టి సంపాదించిన ఆస్తులన్నీ చివరకు ప్రభుత్వ ఖాతాలోకి వెళ్ళిపోతాయి.